Prof. dr Sead Šemsović: Jezik sadrži historiju jednog naroda

Prof. dr Sead Šemsović: Jezik sadrži historiju jednog naroda

Razvoj bosanskog jezika i književnosti u velikoj mjeri je pratio historijske tokove, tako da su u njemu utkane niti stvaralaštva Bošnjaka iz svih društvenih slojeva, ali i uticaji brojnih osvajača koji su pohodili ove prostore. O razvoju bosanskog jezika i književnosti putem Skajpa za Televiziju Forum govorio je profesor Filozofskog fakulteta Univerziteta u Sarajevu prof. dr Sead Šemsović.

Najstariji sačuvani zapis na bosanskom jeziku datira još iz desetog vijeka, a nalazi se na Humačkoj ploči.

Humačka ploča je ktitorski natpis, da će Krsmir i njegova supruga Pavica izgraditi crkvu Svetog Arhanđela Mihajla na Humcu. Od tog prvog pisanog spomenika, preko Povelje Kulina bana iz 1189. godine, cijelog niza kako dokumenata, tako i evanđelja, natpisa na stećcima, pojavljuje se bosanski jezik u svojoj prirodi, dakle – onakav kakav on jeste. Što se tiče samog imena bosanski jezik, s njim se susrećemo najprije u XV stoljeću, u jednom čuvenom djelu Konstantina Filozofa, koji nabraja najznačajnije slavenske jezike i u okviru grupe jezika na južnoslavenskom prostoru i, između srpskog, hrvatskog i drugih jezika, nabraja i bosanski jezik – kaže prof. dr Sead Šemsović sa Filozofskog fakulteta u Univerziteta u Sarajevu.

Bosanski se razvijao prevashodno kroz usmeno stvaralaštvo, ali i kroz crkvene knjige u vidu bosanskih srednjovjekovnih evanđelja, romana Aleksandrida, bogato oslikanih takozvanih bogumilskih spisa. Po dolasku Osmanlija književnost počinje da se razvija i na arebici, u vidu alhamijado književnosti. Na bosanskom su nastale i brojne epske i lirske pjesme, od kojih su najpoznatije sevdalinke.

Ova će se pjesma prepoznavati kroz različite leksikografske zapise, različite enciklopedije, kao bošnjačka lirska narodna pjesma. Važno mjesto u tom razvoju žanrova na bosanskom jeziku zauzima i balada. Najčešće predstavljane pjesme iz ovog žanra su svakako Hasanaginica i Smrt Omera i Merime – ističe prof. dr Šemsović.

Dolaskom Austrougara u Bosnu dolazi do modernizacije i potiskivanja arebice u korist latiničnog pisma. Bosanski jezik je bogat riječima orijentalnog porijekla, a tokom 20. vijeka u njegov sastav ulaze i brojne, prvo njemačke i mađarske riječi, a kasnije i anglicizmi.

Jezik se najbolje čuva književnošću. Treba da što više čitamo vrijedna književna djela na bosanskom jeziku, da raspoznajemo šta su to posebnosti ove kulture i da se bosanski jezik, od srpskog na primjer, ne razlikuje samo po upotrebi ijekavice, po upotrebi slova H u leksemama mehko, lahko, mahrama i sl, već da postoje i neke konstrukcije i neki oblici za koje možemo reći da su više u duhu bosanskog jezika – ističe Šemsović.

Bosanski jezik je i jedan od 13 jezika nacionalnih manjina u Srbiji koji je ušao i u obrazovni sistem, pa se, bilo kroz izborni predmet Bosanski jezik sa elementima nacionalne kulture, bilo kroz cjelokupnu nastavu na bosanskom jeziku, proučava u 36 osnovnih i srednjih škola u Srbiji i tri predškolske ustanove.

Подели на мрежама

Повезани чланци